İstanbul, 6–9 Haziran 2024 tarihleri arasında, 15. Uluslararası Doğu Halıları Konferansı’na (ICOC) ikinci kez ev sahipliği yaptı. İlk olarak 2007 yılında İstanbul’da düzenlenen konferans, bu kez The Marmara Taksim’de gerçekleştirildi. İstanbul Halı İhracatçıları Birliği (İHİB) tarafından, Ticaret Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın destekleriyle organize edilen etkinlik; 20’den fazla ülkeden önde gelen akademisyenleri, koleksiyonerleri, tüccarları ve tekstil uzmanlarını bir araya getirdi. “Oriental Carpet Studies 2024: The Past and Future of Carpet Weaving and Collecting” (Doğu Halısı Araştırmaları 2024: Halı Dokumacılığı ve Koleksiyonculuğunun Geçmişi ve Geleceği) temasıyla gerçekleştirilen konferans, tarihî tekstiller ile güncel üretim pratiklerini aynı çatı altında ele alarak, Türkiye’nin dokuma geleneği, araştırma ve yenilik alanındaki merkezi rolünü bir kez daha ortaya koydu.
Building on this international gathering, the conference extended into a city-wide exhibition program across Istanbul’s cultural venues. Main exhibitions took place at the Turkish and Islamic Arts Museum, Dolmabahçe Palace Art Gallery and Tophane-i Amire. Alongside special presentations at Anna Laudel Gallery and VKV Büyükdere Evi, as well as selected private collections. Together, these exhibitions offered rare access to both museum-held masterpieces and privately owned works, many shown publicly for the first time.
Dokunmuş Hazineler: Osmanlı Sarayı’ndan Halılar ve Kumaşlar
Dolmabahçe Sarayı
Konferans kapsamında hazırlanan Dokunmuş Hazineler: Osmanlı Sarayı’ndan Halılar ve Kumaşlar sergisi, Osmanlı döneminden günümüze uzanan seçkin halı ve tekstil eserlerini bir araya getiriyor. Eserler, ağırlıklı olarak Topkapı Sarayı ve Dolmabahçe Sarayı envanterleri olmak üzere Millî Saraylar koleksiyonlarından seçildi.
Sergi, 17. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar kesintisiz biçimde sürdürülen Osmanlı saray dokumacılığı geleneğine ışık tutuyor. Sergide ayrıca, Topkapı Sarayı’nın ünlü seccade koleksiyonundan altı nadir örnek de ziyaretçilerle buluşuyor.
Bunun yanı sıra, 19. yüzyılda Hereke Fabrika-i Hümâyunu’nda üretilen saray halıları ve tekstilleri serginin önemli bölümlerinden birini oluşturuyor. Desen üretiminde kullanılan tarihî kataloglar ve kaynak kitaplar, eserlerin tamamlandıktan sonra belgelenmesi amacıyla çekilen ambrotip fotoğraflar ile üretim ve koruma süreçlerine ışık tutan arşiv fotoğrafları, tekstil eserleriyle birlikte sergileniyor.
Bu zengin seçki, Osmanlı halı ve tekstil üretiminin sanatsal, teknik ve kültürel mirasını çok katmanlı bir bakış açısıyla ele alarak ziyaretçilere kapsamlı bir okuma sunuyor.
Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nden Gizli Hazineler
Türk ve İslam Eserleri Müzesi (TİEM), Emevilerden Memlüklere, Büyük Selçuklulardan Anadolu Beyliklerine ve Osmanlı İmparatorluğu’na uzanan geniş bir coğrafya ve zaman dilimine ait eşsiz eserleri bünyesinde barındıran önemli bir kültür kurumudur. Koleksiyonlarının zenginliği sayesinde müzenin her bölümü, başlı başına ayrı bir müze niteliği taşımaktadır. Bu zengin koleksiyonlar arasında özellikle halılar ve el yazması eserler öne çıkar.
Müze, başta Selçuklu ve Osmanlı halıları olmak üzere, dünya halı sanatının en seçkin örneklerine ev sahipliği yapmasıyla uluslararası alanda büyük bir saygınlığa sahiptir. Bu eserler yalnızca teknik ustalıkları ve estetik nitelikleriyle değil, aynı zamanda kültürel belleğin taşıyıcıları olmaları bakımından da büyük önem taşır.
Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nin sergi salonları ve depo koleksiyonlarında, halı sanatının en erken ve en nadide örneklerini içeren 1.700’den fazla eser bulunmaktadır. XV. Uluslararası Doğu Halıları Konferansı (ICOC XV) vesilesiyle, küratöryel ekip tarafından daha önce hiç sergilenmemiş 35 eser seçilmiş ve kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçirilerek ilk kez gün yüzüne çıkarılmıştır.
Halı sanatının tarihsel gelişimi göz önünde bulundurularak oluşturulan bu seçki, daha önce kamuoyuna hiç sunulmamış eserleri bir araya getirdi. Böylece dünyanın farklı ülkelerinden gelen tekstil araştırmacıları, uzmanlar ve akademisyenler bu eserleri yakından inceleme fırsatı buldu. Bu buluşma, eserlerin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlarken, halı tarihi literatüründe yeni bir yer edinmelerine ve akademik çalışmalara dâhil edilmelerine de önemli ölçüde katkıda bulundu.
Colors of Anatolia – Kilims from Private Collections
Tophane-i Âmire
Batı sanat tarihi literatüründe çoğu zaman modern sanatın öncülerinden biri olarak değerlendirilen Anadolu kilimlerinin zengin motif geleneği, ne yazık ki doğduğu topraklarda hâlâ hak ettiği değeri tam anlamıyla görebilmiş değildir.
Uluslararası Doğu Halıları Konferansı (ICOC), Doğu halıları üzerine yürütülen akademik çalışmaları geliştirmeyi amaçlamanın yanı sıra, ev sahibi ülkenin koleksiyonculuk kültürünü ve zengin tarihsel mirasını görünür kılmayı da hedeflemektedir. Bu doğrultuda, ICOC XV kapsamında Tophane-i Âmire’de “Colors of Anatolia – Kilims from Private Collections” (Anadolu’nun Renkleri – Özel Koleksiyonlardan Kilimler) başlıklı bir sergi düzenlenmiştir.
Türkiye’den ve yurt dışından koleksiyonerlerin ödünç verdiği eserlerden oluşan sergi, Anadolu’nun büyük ölçüde unutulmuş dokuma mirasına ışık tutmuştur. Aynı zamanda, Anadolu kadınlarının binlerce yıl boyunca kuşaktan kuşağa büyük bir özenle koruyup aktardığı motif hafızasını ve bu geleneğin günümüze ulaşan sürekliliğini görünür kılmıştır.
